Werkt Kwaliteit?

Ik ben ooit chemie gaan studeren omdat het mij een boeiend vak leek. Exact en creatief, wetenschappelijk en maatschappelijk relevant. Maar vooral omdat werken op een laboratorium mij spannend, misschien zelfs wel magisch, voorkwam. Sensationeel gevormd glaswerk, grote zoemende apparaten, geuren en kleuren en zelfs een eigen taal. Fantastisch!

Na mijn scholing kwam ik te werken in de farmaceutische industrie en mijn eerste activiteiten behelsde metabolisme onderzoek. Aan mijn verwachtingen werd ruimschoots voldaan. De gehele dag aan de labtafel rommelen, experimenten bedenken, uitvoeren en vervolgens de resultaten evalueren. Vanzelfsprekend maakte je aantekeningen, bewaarde je machine output en organiseerde je de gegevens. Simpelweg ‘good science’. Ik schat dat de verhouding ‘proefjes’ : ‘notities’ circa 10 : 1 was. In die tijd, eind zeventiger jaren, waren kwaliteitssystemen nog nauwelijks doorgedrongen tot de chemische laboratoria.

Nu een kwart eeuw later zwaait GxP alom de scepter in farmaland. De tweede grote verandering betreft automatisering. Beide aspecten vergen een sterke formalisering. De nadruk ligt nu op ‘good procedures’ en de ratio ‘experimenteel’ : ‘administratief’ verschuift richting 1 : 10.

De aard van het werk is duidelijk veranderd. Veel meer aandacht voor kwaliteit en de productiviteit is sterk verhoogd. Maar heeft dit ook gewerkt voor de kwaliteit van het werk? Hier heb ik mijn twijfels. Ik merk in de dagelijkse praktijk dat ondanks alle documenten met handtekeningen en QA/QC er soms zaken ernstig de fout in gaan. We hebben blijkbaar zo’n sterk vertrouwen gekregen in de procedures dat kritisch de gegevens bekijken soms niet meer aan de orde komt. ‘Good procedures’, maar ‘bad science’. De kwaliteitssystemen helpen dan wel om snel de oorzaak op te sporen, de reikwijdte vast te stellen en de fout te repareren.

Beetje minder formele kwaliteit en wat meer Harry Potters op het lab. Dat moet toch kunnen werken?

                                                                                                                 

Bovenstaande is de 'raw' versie van een column gepubliceerd in 2002 in Laboratorium Magazine.